İsrail Meclisinde kabul edilen yasa, ölüm cezasının Yahudilere uygulanmaması için metindeki ifadelerin özenle seçildiği görülürken sadece kasten öldürme değil, taksirle öldürme durumlarında da Filistinlilerin idam edilmesinin önünü açıyor.

İNSAN HAKLARI HUKUKUNDA İDAM

BM Genel Kurulu’na 2007 yılında sunulan bir raporda, dönemin BM Yargısız veya Keyfi İnfazlar Özel Raportörü Philip Alston, “idam cezasının zorunlu olarak verilmesini öngören mevzuatın uluslararası insan hakları hukuku kapsamında yasak olduğunu” belirtti.

AB TEMEL HAKLAR ŞARTI’NA AYKIRILIK 

Avrupa Birliği (AB) Temel Haklar Şartı’nın 2. maddesi, “Hiç kimse ölüm cezasına çarptırılamaz veya idam edilemez” ifadeleriyle idam cezasını açıkça yasaklarken bunun yaşam hakkını ihlal ettiği ve insan onuruyla bağdaşmadığını vurguluyor.

İsrail’in idam yasası, AB-İsrail Ortaklık Anlaşması’nın “insan haklarına ve demokratik ilkelere saygıya dayanacağını” belirten 2. maddesine de aykırılık teşkil ederken Avrupalı parlamenterler bu madde sebebiyle AB-İsrail Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınmasını talep ediyor.

AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ’NE AYKIRILIK 

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS) ek 6 No’lu Protokol, barış zamanında idam cezasının koşulsuz olarak kaldırılmasını öngören ilk bağlayıcı belge olurken İsrail’in idam cezası öngören yasası Avrupa Konseyi üyesi 46 devlet tarafından onaylanan protokolle bağdaşmıyor.

2002’de Avrupa Konseyi, idam cezasının her durumda, başka bir deyişle savaş zamanında veya yakın bir savaş tehdidi durumunda da kaldırılmasına ilişkin AİHS’ye ek 13 No’lu Protokol’ü kabul etti. Protokol’e çekince ve bundan sapmalara izin verilmiyor. Protokol 1 Temmuz 2003’te yürürlüğe girdi. Bugüne kadar 45 üye devlet tarafından imzalandı ve onaylandı.

Avrupa Konseyi, idam cezasını savaş zamanı dahil her durumda, yasaklayan AİHS’ye ek 13 No’lu Protokol’ü 2002’de kabul ederken bu Protokol’e çekince konulmasını yasaklayarak idam cezasının koşulsuz kaldırılmasını istiyor.

İNSANCIL HUKUKA AYKIRILIK 

Uluslararası insancıl hukuk veya silahlı çatışma hukuku da idam cezasının uygulanmasını çok ciddi şekilde kısıtlıyor.

Dördüncü Cenevre Sözleşmesi’nin 64. ve 65. maddelere uygun olarak çıkarılan ceza hükümleri, korunan bir kişiye ancak kişinin casusluk, işgalci gücün askeri tesislerine karşı ciddi sabotaj eylemleri veya bir veya daha fazla kişinin ölümüne neden olan kasıtlı suçlardan suçlu olması durumunda idam cezası verebilir hükmü içerirken, 68. madde idamın 18 yaşın altındakilere, küçük çocukları olan ve hamile annelere, “korunan” statüsü altındaki sivil, yaralı, savaşmayan kişilere uygulanmasını yasaklıyor.

ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİNDE İDAM YOK 

İkinci Dünya Savaşı’nın ardından kurulan ilk uluslararası ceza mahkemelerinde idam cezası Nazi liderlerine karşı uygulanırken 1990’larda başlayarak hem Yugoslavya ve Ruanda hem de Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde (UCM) idamın sistematik bir şekilde reddedilmesi ve Roma Statüsü’nden çıkarılması önemli bir uluslararası gelişme olarak kaydediliyor.

Filistinli hukukçu Medhat Deeba, İsrail Meclisi’nin kabul ettiği idam yasasının doğrudan Filistinlileri hedef aldığı için ırkçı nitelik taşıdığını belirterek, düzenlemenin geriye dönük uygulanamayacağını ancak kamuoyunda “yasa dışı savaşçılar” söylemi üzerinden Hamas üyelerinin yargılanmasında kullanılmak istendiğini söyledi.

Kaynaklar  : https://www.bbc.com/turkce/articles/c8ejpg0z9gko

https://www.aa.com.tr/tr/dunya/israilin-idam-yasasi-uluslararasi-hukuka-aykiri/3886120

https://www.aa.com.tr/tr/ayrimcilikhatti/vg/video-galeri/israilde-tartismali-idam-yasasi-filistinli-esirler-icin-yeniden-yargi-surecini-gundeme-getirdi/93532

https://www.aa.com.tr/tr/ayrimcilikhatti/vg/video-galeri/filistinli-mahkumlara-idam-cezasi-israil-meclisinden-gecti/93523